حکاکی اسم روی پلاک طلا، داخل حلقهٔ ازدواج و دستبند نقره یکی از پردرآمدترین کاربردهای لیزر فایبر در ایران است، چون بازار طلا و جواهر در کشور بزرگ است. بیشتر دستگاه‌ها گالوو با منبع JPT، Raycus یا Max هستند و با نرم‌افزار EzCad کار می‌کنند.
اعداد این راهنما نقطهٔ شروع از جدول‌های منتشرشده برای JPT MOPA ۲۰ و ۳۰ وات‌اند. منبع، لنز و میدان دستگاه تو ممکن است فرق کند. همیشه اول روی ضایعات همان فلز تست کن، مخصوصاً روی طلا که ضایعه‌اش گران است.
پارامترهای شروع (MOPA ۲۰ تا ۳۰ وات)
| کار | توان | سرعت (mm/s) | فرکانس | پهنای پالس |
|---|---|---|---|---|
| طلا، حکاکی سطحی | ۲۵ تا ۳۵٪ | ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ | ۳۰ تا ۶۰ کیلوهرتز | ۴ تا ۲۰ نانوثانیه |
| نقره، حکاکی سطحی | ۳۰ تا ۳۵٪ | ۱۱۰۰ تا ۱۵۰۰ | ۳۰ تا ۶۰ کیلوهرتز | ۴ تا ۲۰ نانوثانیه |
| حکاکی عمیق انگشتر | ۸۰ تا ۱۰۰٪ | ۵۰ تا ۲۰۰ | ۲۰ تا ۵۰ کیلوهرتز | ۱۰۰ تا ۲۰۰ نانوثانیه، چند پاس |
فاصلهٔ هچ (Hatch) حدود ۰٫۰۲ تا ۰٫۰۳ میلی‌متر. JPT گزارش کرده که ۳۰ وات با چند پاس تا حدود ۰٫۵ میلی‌متر عمق می‌رسد. فایبرهای معمولی (Q-switch، نه MOPA) پهنای پالس قابل‌تنظیم ندارند.
حک مشکی و رنگی روی استیل (فقط MOPA)
حک مشکی روی استیل بدون برداشتن ماده انجام می‌شود (Annealing) و با تنظیم پالس، فرکانس و سرعت ایجاد می‌شود. نمونه‌های منتشرشده:
- دستور تست‌شدهٔ Ben Krasnow (JPT M7 ۱۰۰ وات، استیل ۳۰۴ پولیش): سرعت ۸۰۰ میلی‌متر بر ثانیه، توان ۳۰٪، پالس ۶۰ نانوثانیه، فرکانس ۳۰۰ کیلوهرتز، هچ ۰٫۰۰۳ میلی‌متر.
- بازهٔ کلی The Maker’s Chest: پالس ۱۰۰ تا ۲۰۰ نانوثانیه، فرکانس ۲۰ تا ۵۰ کیلوهرتز، سرعت ۳۰۰ تا ۶۰۰، توان ۶۰ تا ۸۰٪، ۱ تا ۲ پاس، هچ ۰٫۰۳ تا ۰٫۰۵ میلی‌متر.
برای حک رنگی، یک جدول تست با پالس و فرکانس متغیر بزن. پالس کوتاه معمولاً به آبی و فیروزه‌ای و پالس بلندتر به طلایی، نارنجی و تیره می‌رسد. رنگ به آلیاژ، پرداخت سطح، لنز و فوکوس حساس است و حتی کمی خارج از فوکوس بودن آن را تغییر می‌دهد. روی مس و برنج هم که بازتاب زیادی دارند، از توان کم و تست شروع کن.
حکاکی پلاک و انگشتر
فوکوس دقیق
فاصلهٔ لنز میدان (F-theta) تا قطعه را دقیقاً روی فاصلهٔ کانونی بگذار. بیشتر دستگاه‌ها با دو نور قرمز راهنما کار می‌کنند که در فوکوس روی هم می‌افتند. فوکوس اشتباه، حکاکی کمرنگ و پهن می‌دهد.
قطعه را ثابت کن
قطعهٔ کوچک را با قالب یا گیرهٔ کوچک ثابت کن تا تکان نخورد. از Preview (نور قرمز دور طرح) برای جای‌گذاری دقیق استفاده کن. برای متن داخل یا روی انگشتر، روتاری کوچک یا روش حکاکی عمیق و فوکوس لازم است.
تست روی ضایعات و ثبت
در EzCad با گزینهٔ Parameter test یا یک جدول تست، چند ترکیب توان و سرعت را روی ضایعات همان فلز بزن. بهترین را انتخاب کن و در کتابخانهٔ پارامتر (Pen) ذخیره کن.
حکاکی و تمیزکاری
بعد از حکاکی، قطعه را با پارچهٔ نرم و در صورت نیاز پولیش ملایم تمیز کن. هچ خیلی متراکم یا توان زیاد باعث تغییر رنگ حرارتی و تاب برداشتن قطعهٔ نازک می‌شود؛ برای قطعهٔ ظریف، پاس‌های سبک‌تر بزن.
سوالات متداول
حکاکی روی طلا کمرنگ است؛ چه کنم؟
طلا بازتاب زیادی دارد. فوکوس را دقیقتر کن، فاصلهٔ هچ را کم کن یا یک پاس دیگر بزن. توان را یکباره زیاد نکن.
MOPA بخرم یا فایبر معمولی؟
اگر کار رنگی روی استیل، مارک سفید و تمیز روی آلومینیوم آنودایز، یا پلاستیک حساس داری، MOPA. برای حکاکی سادهٔ فلز و جواهر، فایبر معمولی هم کار می‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر
- Ben Krasnow — MOPA laser stainless colors (GitHub)
- The Maker’s Chest — Fiber laser color engraving: MOPA settings
- FLUX — MOPA color marking parameters
- Bonny Creations — JPT MOPA 30W fiber laser settings
- JPT — Jewelry laser marking machine
- JPT — Laser engraving gold, silver & precious metals
- Carverall — Fiber laser jewelry engraving guide
- RedT — MOPA laser for jewelry marking
راهنماهای مرتبط
- حکاکی فلز با لیزر: آنودایز، رنگ‌پودری و فایبر
- حکاکی عکس با لیزر فایبر روی استیل و آلومینیوم: Bitmap در EzCad، DPI و حالت Dot
- فرق لیزر CO₂، فایبر، دیودی و UV: کدام برای چه کاری؟
همهٔ راهنماهای آموزشی · ابزارهای آنلاین · کتابخانهٔ طرح‌های برش