بوش خطی یا بلبرینگ خطی، ساده‌ترین و ارزان‌ترین راه ساختن یک محور خطی است: یک شفت فولادی سخت‌کاری‌شده به عنوان ریل، و یک بوش ساچمه‌ای که روی آن می‌لغزد. تقریباً هر CNC رومیزی و هر پرینتر سه‌بعدی که ساخته می‌شود، از این قطعه استفاده می‌کند.
انواع بوش خطی
- LM: استوانهٔ ساده. باید در یک نگه‌دارنده (هوزینگ) مهار شود.
- LMF: فلنج گرد با سوراخ پیچ؛ پیچ مستقیم به ورق بسته می‌شود.
- LMK: فلنج مربعی، مناسب اتصال به صفحات آلومینیومی.
- SC: بلوکی با پایه، برای حرکت روی شفت بدون نگه‌دارنده.
- KH: نسخهٔ کوتاه با طول کمتر و ظرفیت بار پایین‌تر.
لقی ذاتی — محدودیتی که باید بپذیری
بوش خطی در کارخانه با فاصلهٔ داخلی ساخته می‌شود تا روی شفت بلغزد. همین فاصله یعنی لقی. در عمل شما با دست می‌توانید حرکت جانبی کوچکی روی بوش حس کنید. برای CNC چوب و پرینتر این مقدار مشکلی ایجاد نمی‌کند، ولی در فرزکاری فلز به صورت لرزش و سطح شطرنجی خودش را نشان می‌دهد. اگر دقت زیر ۰٫۰۵ میلی‌متر می‌خواهی، سراغ ریل پروفیلی برو.
انتخاب قطر شفت
قاعدهٔ تجربی: برای CNC رومیزی تا ۳۰۰ میلی‌متر کورس، شفت ۱۰ یا ۱۲ میلی‌متر کافی است. برای CNC چوب با کورس ۶۰۰ میلی‌متر، حداقل ۱۶ میلی‌متر. برای کورس بالای یک متر، ۲۰ میلی‌متر به بالا؛ چون شفت نازک زیر وزن گانتری خم می‌شود و خطای برش می‌دهد.
نشانه‌های فرسودگی
صدای خش خش یا تق تق در حرکت، حرکت پرشی به جای لغزش یکنواخت، لقی محسوس با دست، و رد خط روی شفت. اگر شفت خط افتاده باشد، تعویض بوش به‌تنهایی فایده ندارد و باید شفت هم عوض شود.
فیش فنی
| نام لاتین | Linear Ball Bushing (LM / LME / LMF / LMK) |
|---|---|
| کاربرد | هدایت حرکت روی شفت هارد کروم در CNC رومیزی، پرینتر سه‌بعدی، دستگاه حکاکی، ربات و اتوماسیون سبک. |
| انواع و مدل‌ها | LM (استوانه‌ای ساده) · LME (استاندارد اروپا) · LMF (فلنج گرد) · LMK (فلنج مربعی) · SC (بلوکی) · KH (کوتاه) · قطرها: ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۵، ۳۰، ۴۰ میلی‌متر |
| جنس و مشخصات | بدنهٔ فولادی با پوستهٔ سخت‌کاری‌شده · قفسهٔ ساچمهٔ پلاستیکی یا فلزی · آب‌بندی لاستیکی دو طرف · دقت استاندارد حدود ۱۰ میکرون |
| بازار ایران | LM8UU و LM12UU پرفروش‌ترین‌ها هستند. برند NNBC در ایران نمایندگی دارد و کیفیت قابل قبولی دارد؛ بوش‌های بی‌نام ۲۰ تا ۴۰ هزار تومانی دو ماهه صدا می‌دهند. |
| بازهٔ قیمت | LM8UU از حدود ۸۰ هزار تومان · LM12UU از ۱۵۰ هزار · LM16UU از ۳۰۰ هزار · LM20UU از ۵۰۰ هزار تومان (هر عدد، پاییز ۱۴۰۴). |
| جایگزین | ریل پروفیلی MGN برای دقت و سختی بیشتر. شفت پایه‌دار SBR برای نصب ساده‌تر. ویل V-slot برای سازه‌های ماژولار ارزان. |
| تأمین در ایران | در انبار تهران معمولاً موجود (۱ تا ۳ روز کاری). طول‌های سفارشی و سایزهای بالای HGR30: واردات ۳ تا ۶ هفته. ریل HIWIN اصل تایوان معمولاً موجود نیست و ۴ تا ۸ هفته زمان می‌برد. |
برندها
- THK — ژاپن (سری LM، مرجع)
- NSK — ژاپن
- IKO — ژاپن
- HIWIN — تایوان
- ABBA — تایوان
- NNBC — چین با نمایندگی ایران
- LYC / HRB — چین
تأمین‌کننده در ایران
- cncparts.ir — ریل و واگن هایوین
- nironshop.com — ریل، شفت، بوش
- prolinecnc.ir — HGR15 تا HGR65
- partakgp.com — هایوین اصل
- pinion.ir — ریل و واگن
- cncyadak.com — بال‌اسکرو و شفت
✓ مزایا
- ارزان‌ترین سیستم هدایت خطی
- نصب ساده و بخشنده به خطای تراز
- مقاوم‌تر به گرد و خاک درشت نسبت به ریل
- تعویض سریع و کم‌هزینه
- تنوع قطر و نوع فلنج زیاد
✗ معایب
- لقی ذاتی داخلی، مناسب کار دقیق نیست
- تحمل گشتاور محدود، گانتری می‌لرزد
- سختی کمتر از ریل پروفیلی
- ساچمه‌ها با گرد چوب مسیر را شیار می‌اندازند
- سرعت مجاز پایین‌تر از ریل
بوش با آب‌بندی (دو طرف پلاستیک) بخر، نه نوع باز.
برای CNC فلز سراغ بوش نرو؛ از ریل استفاده کن.
تصاویر
تصویر: ویکی‌پدیا — Ball bearing · https://en.wikipedia.org/wiki/Ball_bearing
پرسش‌های متداول
بوش خطی چند ساعت عمر می‌کند؟
در کارگاه چوب با نگهداری معمولی یک تا سه سال؛ بدون آب‌بندی و در محیط پر گرد، چند ماه.
چرا بوش صدا می‌دهد؟
یا ساچمه‌ها خش برداشته‌اند، یا شفت زنگ زده و ناصاف است، یا لقی داخلی زیاد شده. در هر سه حالت تعویض بوش ارزان‌ترین راه است.
LM و LME چه تفاوتی دارند؟
ابعاد و تلرانس؛ LME استاندارد اروپایی است. در عمل برای انتخاب، قطر شفت و نوع فلنج مهم‌تر از این دو حرف است.