سیلندر پنوماتیک، نیروی هوا را به حرکت خطی تبدیل می‌کند. در دستگاه‌های CNC و لیزر، جایی که به حرکت ساده و سریع با دو موقعیت مشخص نیاز است، ارزان‌ترین و تمیزترین راه است.
محاسبهٔ نیرو
نیروی سیلندر برابر سطح پیستون ضرب در فشار است. سیلندر Ø۴۰ در فشار ۶ بار حدود ۷۵ کیلوگرم نیرو می‌دهد؛ ولی در مسیر برگشت (سمت شفت) سطح کمتر است و نیرو حدود ۱۵ درصد کاهش می‌یابد. برای کارهای حساس، حاشیهٔ ۳۰ درصد بگذار.
موقعیت دقیق
هوا تراکم‌پذیر است؛ سیلندر در بار ثابت متوقف نمی‌ماند و کمی «نرم» می‌شود. اگر به موقعیت دقیق نیاز داری، از استاپ مکانیکی، سیلندر با قفل (Rod Lock) یا سیلندر برقی استفاده کن.
فیش فنی
| نام لاتین | Pneumatic Cylinder (ISO 15552 / SC / SDA) |
|---|---|
| کاربرد | جک درب دستگاه لیزر، قفل و آزادسازی مکانیزم ATC، کلمپ قطعه، پرس سبک و میز بالا-پایین. |
| انواع و مدل‌ها | ISO 15552 (استاندارد اروپا) · SC / MAL (چینی) · SDA (نازک) · جمع‌شو (Compact) · دو میله‌ای ضدچرخش · قطر ۱۲ تا ۱۰۰ mm · کورس ۱۰ تا ۵۰۰ mm |
| جنس و مشخصات | فشار کاری ۱ تا ۱۰ بار · بدنهٔ آلومینیوم آنودایز · اورینگ NBR · سنسور موقعیت Reed اختیاری · نیرو = فشار × سطح پیستون |
| بازار ایران | Airtac و SC چینی پرفروش‌ترین‌ها هستند. سیلندر ISO 15552 اصل قابل تعویض بین برندهاست ولی گران‌تر. |
| بازهٔ قیمت | SC32×50 از ۶۰۰ هزار تومان · SDA نازک از ۴۰۰ هزار · ISO 15552 Ø۵۰ از ۲ میلیون · دو میله‌ای از ۴ میلیون تومان (پاییز ۱۴۰۴). |
| جایگزین | سیلندر برقی (Linear Actuator) برای کنترل دقیق موقعیت. موتور + مکانیزم شاتون. جک دستی برای کارهای کم‌تکرار. |
| تأمین در ایران | Airtac و شیر برنجی: موجود (۱ تا ۳ روز). SMC و Festo اصل: ۳ تا ۶ هفته و با ریسک تقلبی. کمپرسور و درایر: تولید داخل و چینی، ۳ تا ۱۰ روز. |
برندها
- SMC — ژاپن
- Festo — آلمان
- Airtac — تایوان/چین
- SHAKO — تایوان
- Camozzi — ایتالیا
- چینی بی‌نام
تأمین‌کننده در ایران
- technomatic.ir — SMC / Norgren / Festo / SHAKO
- pneumatic-hub.com — نمایندهٔ Duravis ترکیه
- penopakhsh.com — پنوماتیک
- penomat.com — مقایسه و خرید
✓ مزایا
- ارزان و ساده
- سرعت بالا
- نیروی زیاد در حجم کم
- تمیز و بی‌نیاز از روغن هیدرولیک
- قطعات یدکی فراوان
✗ معایب
- هوا تراکم‌پذیر است، موقعیت دقیق نمی‌دهد
- نیاز به کمپرسور
- نشتی اورینگ بعد از چند سال
- نیرو با فشار ورودی متغیر است
- سرعت قابل کنترل دقیق نیست
برای توقف دقیق، از سیلندر با استاپ مکانیکی یا سنسور استفاده کن.
فیلتر-رگولاتور قبل از هر سیلندر الزامی است.
سنسور Reed روی شیار بدنه ارزان‌ترین راه گرفتن فیدبک است.
تصاویر
تصویر: ویکی‌پدیا — Pneumatic cylinder · https://en.wikipedia.org/wiki/Pneumatic_cylinder
پرسش‌های متداول
نیروی سیلندر را چطور حساب کنم؟
سطح پیستون (سانتیمتر مربع) × فشار (بار) ≈ کیلوگرم نیرو. سیلندر Ø۵۰ در ۶ بار حدود ۱۲۰ کیلوگرم می‌دهد.
چرا سیلندر یکنواخت حرکت نمی‌کند؟
فشار کم، شلنگ تنگ یا نیاز به شیر تنظیم سرعت (Flow Control).